آنلاین، همه جا، همیشه

به دنبال فیلمی هستید که روحتان را نوازش کند؟ در این لیست بهترین انیمیشن های دنیا، از شاهکارهای میازاکی تا انقلاب پیکسار را بررسی کرده‌ایم.

سینما هنرِ رویاپردازی است، اما انیمیشن «خودِ رویا» است. اگر به دنبال پیدا کردن لیست بهترین انیمیشن های دنیا هستید تا لحظاتی از دنیای واقعی فاصله بگیرید، جای درستی آمده‌اید. در فیلم‌های زنده، کارگردان محدود به قوانین فیزیک است؛ اما در دنیای انیمیشن، تنها محدودیت، وسعت تخیلِ خالق اثر است. به همین دلیل است که انیمیشن‌ها دیگر فقط «کارتون‌هایی برای سرگرم کردن بچه‌ها» نیستند؛ آن‌ها مدیومی قدرتمند برای روایت قصه‌هایی هستند که شاید هیچ فرم دیگری از سینما توان بیانش را نداشته باشد.

۱. شهر اشباح (Spirited Away)؛ سفر به ناخودآگاه

• سال انتشار: ۲۰۰۱

• کارگردان: هایائو میازاکی

• استودیو: جیبلی (Studio Ghibli)

بدون شک صدرنشین هر لیست بهترین انیمیشن های دنیا، شاهکار بی‌بدیل میازاکی است. این انیمیشن توانست به عنوان اولین و تنها انیمه ژاپنی (دستی)، جایزه اسکار بهترین انیمیشن بلند را از آن خود کند و رکورد فروش تاریخ سینمای ژاپن را تا سال‌ها در اختیار داشته باشد.

داستان و تحلیل:
چیهیرو، دختربچه‌ای ۱۰ ساله و لجباز، در حین اسباب‌کشی به همراه والدینش وارد یک تونل مرموز می‌شوند که دروازه ورود به دنیای خدایان و ارواح است. وقتی پدر و مادرش به دلیل طمع‌ورزی تبدیل به خوک می‌شوند، چیهیرو مجبور می‌شود برای نجات آن‌ها در حمامِ جادوگری به نام «یوبابا» کار کند.
این فیلم یک تمثیل فوق‌العاده از دوران گذر از کودکی به بزرگسالی، حفظ هویت در دنیای سرمایه‌داری و اهمیت پاکی محیط زیست است. میازاکی با خلق موجوداتی مثل «بی‌چهره» (No-Face)، تنهایی و نیاز انسان به ارتباط را به تصویر می‌کشد.

آیا می‌دانستید؟ میازاکی این فیلم را بدون فیلم‌نامه کامل ساخت! او معتقد بود داستان باید خودش مسیرش را پیدا کند و صحنه به صحنه پیش می‌رفت.

۲. شیر شاه (The Lion King)؛ هملت در ساوانای آفریقا

• سال انتشار: ۱۹۹۴

• کارگردان: راجر آلرز و راب مینکاف

• استودیو: والت دیزنی

اگر از متولدین دهه ۶۰ یا ۷۰ شمسی باشید، احتمالاً «شیر شاه» اولین تجربه‌ی سینمایی بوده که قلب شما را شکسته و دوباره پیوند زده است. این اثر اوج دوران رنسانس دیزنی محسوب می‌شود.

داستان و تحلیل:
داستان درباره سیمبا، توله شیری است که مقدر شده پادشاه دشت‌های آفریقا باشد. اما عموی شرورش «اسکار»، با توطئه‌ای پدرش «موفاسا» را می‌کشد و سیمبا را مقصر جلوه می‌دهد. سیمبا تبعید می‌شود و در غربت با دو دوست بی‌خیال (تیمون و پومبا) بزرگ می‌شود تا اینکه زمان بازپس‌گیری تاج‌وتخت فرا می‌رسد.
این انیمیشن اقتباسی آزاد از نمایشنامه «هملت» شکسپیر است. موسیقی متن آن که توسط هنس زیمر و التون جان ساخته شده، هنوز هم مو به تن سیخ می‌کند. صحنه‌ی مرگ موفاسا یکی از غم‌انگیزترین و در عین حال تأثیرگذارترین سکانس‌های تاریخ سینماست که مفهوم فقدان را به کودکان آموخت.

نکته جالب: غرش شیرها در این انیمیشن در واقع صدای غرش ببر است! چون صدای شیر واقعی به اندازه کافی بلند و سینمایی نبود.

۳. مدفن کرم‌های شب‌تاب (Grave of the Fireflies)؛ مرثیه‌ای برای جنگ

• سال انتشار: ۱۹۸۸

• کارگردان: ایسائو تاکاهاتا

• استودیو: جیبلی

هشدار جدی: اگر به دنبال سرگرمی و خنده هستید، سراغ این گزینه در لیست بهترین انیمیشن های دنیا نروید. این فیلم یکی از تلخ‌ترین، انسانی‌ترین و زیباترین آثار ضدجنگ تاریخ است.

داستان و تحلیل:
در آخرین روزهای جنگ جهانی دوم در ژاپن، پسری نوجوان به نام سیتا و خواهر کوچکش ستسوکو، مادرشان را در بمباران از دست می‌دهند. آن‌ها سعی می‌کنند در دنیایی ویران و بی‌رحم زنده بمانند.
برخلاف فیلم‌های جنگی هالیوودی که پر از قهرمان‌بازی هستند، این انیمیشن واقعیت عریان جنگ را نشان می‌دهد: گرسنگی، بی‌پناهی و معصومیتی که قربانی سیاست می‌شود. قوطی آب‌نبات ستسوکو در این فیلم به نمادی از امید تبدیل می‌شود که به مرور خالی و خالی‌تر می‌شود. راجر ایبرت، منتقد بزرگ سینما، این فیلم را یکی از قوی‌ترین فیلم‌های ضدجنگ تاریخ نامیده است.

۴. مرد عنکبوتی: به درون دنیای عنکبوتی (Spider-Man: Into the Spider-Verse)

• سال انتشار: ۲۰۱۸

• کارگردان: پیتر رمزی، باب پرسیچتی

• استودیو: سونی پیکچرز

تا قبل از سال ۲۰۱۸، انیمیشن‌های کامپیوتری (CGI) همگی شبیه به سبک پیکسار یا دریم‌ورکس بودند. اما ناگهان سونی با این اثر، قواعد بازی را تغییر داد و استانداردی جدید در گرافیک تعریف کرد.

داستان و تحلیل:
مایلز مورالز، نوجوانی سیاه‌پوست است که توسط عنکبوت گزیده می‌شود. اما او تنها مرد عنکبوتی نیست! دریچه‌هایی به جهان‌های موازی باز می‌شود و پیتر پارکر، گوئن استیسی و حتی یک خوک کارتونی عنکبوتی وارد دنیای او می‌شوند.
سبک بصری این فیلم شبیه به راه رفتن داخل یک کتاب کمیک است. استفاده از تکنیک‌های چاپ قدیمی (مثل نقاط Halftone)، فریم‌ریت‌های متغیر برای نشان دادن مهارت کاراکترها و استفاده از حباب‌های گفتگو روی تصویر، این اثر را به یک شاهکار پست‌مدرن تبدیل کرده است.

نکته فنی: برای اینکه انیمیشن حس کمیک‌بوکی داشته باشد، انیماتورها قانون Motion Blur (تاری حرکت) را حذف کردند که کاری بسیار جسورانه بود.

بیشتر بخوانید: انیمیشن های دخترانه ی موزیکال

۵. داستان اسباب‌بازی (Toy Story)؛ شروع یک انقلاب

• سال انتشار: ۱۹۹۵

• کارگردان: جان لستر

• استودیو: پیکسار

نمی‌شود از لیست بهترین انیمیشن های دنیا حرف زد و نام «Toy Story» را نیاورد. این فیلم اولین انیمیشن تمام‌کامپیوتری تاریخ سینما بود که مسیر انیمیشن‌سازی را برای همیشه از طراحی دستی به دیجیتال تغییر داد.

داستان و تحلیل:
وودی، عروسک کابوی محبوب اندی، با ورود یک اسباب‌بازی فضایی جدید و مدرن به نام «باز لایت‌یر» احساس خطر می‌کند. رقابت این دو تبدیل به دشمنی و سپس دوستی عمیقی می‌شود.
فراتر از تکنولوژی، فیلم‌نامه‌ی این اثر بی‌نقص است. این فیلم به کودکان (و بزرگسالان) یاد داد که اشیاء هم روح دارند. دنباله‌های این فیلم (مخصوصاً قسمت سوم) به مفاهیم عمیق‌تری مثل گذر زمان، بزرگ شدن و رها کردن دلبستگی‌ها پرداختند و با مخاطبانشان قد کشیدند.

۶. وال-ای (WALL-E)؛ عاشقانه‌ای در سکوت

• سال انتشار: ۲۰۰۸

• کارگردان: اندرو استنتون

• استودیو: پیکسار

چگونه می‌توان مخاطب را ۴۰ دقیقه بدون هیچ دیالوگ خاصی میخکوب کرد؟ پیکسار با وال-ای پاسخ این سوال را داد.

داستان و تحلیل:
در آینده‌ای دور، زمین به زباله‌دانی بزرگ تبدیل شده و انسان‌ها آن را ترک کرده‌اند. وال-ای تنها ربات باقی‌مانده است که با دلی پر از احساس (و علاقه‌مند به فیلم‌های موزیکال قدیمی) مشغول فشرده‌سازی زباله‌هاست تا اینکه با رباتی پیشرفته به نام «ایو» آشنا می‌شود.
این فیلم دو لایه دارد: لایه اول یک داستان عاشقانه رباتیک بسیار لطیف است و لایه دوم، نقدی تند و تیز بر مصرف‌گرایی، تنبلی بشر و نابودی محیط زیست. طراحی چشمان وال-ای (که شبیه دوربین دوچشمی است) اوج هنر انتقال احساسات بدون کلام است.

۷. درون و بیرون (Inside Out)؛ آناتومی احساسات

• سال انتشار: ۲۰۱۵

• کارگردان: پیت داکتر

• استودیو: پیکسار

اگر روانشناسان فروید و یونگ می‌خواستند یک انیمیشن بسازند، نتیجه‌اش «Inside Out» می‌شد. این فیلم یکی از هوشمندانه‌ترین سناریوهای تاریخ را دارد.

داستان و تحلیل:
رایلی دختری ۱۱ ساله است که با خانواده‌اش به شهر جدیدی نقل مکان می‌کند. اما داستان اصلی در سر او می‌گذرد؛ جایی که پنج احساس اصلی (شادی، غم، ترس، خشم و نفرت) کنترل او را به دست دارند.
این انیمیشن پیامی انقلابی داشت: «اشکالی ندارد که غمگین باشید.» در فرهنگی که همیشه بر مثبت‌اندیشی اجباری تاکید دارد، این فیلم نشان داد که غم (Sadness) برای همدلی و عبور از بحران‌ها ضروری است. طراحی بصری ذهن رایلی، جزیره‌های شخصیت و قطار افکار، شاهکارِ داستان‌گویی تصویری است.

۸. کوکو (Coco)؛ پلی بین مرگ و زندگی

• سال انتشار: ۲۰۱۷

• کارگردان: لی آنکریچ

• استودیو: پیکسار

مرگ موضوعی ترسناک برای کودکان است، اما کوکو با الهام از فرهنگ مکزیکی «روز مردگان»، تصویری رنگارنگ، گرم و موسیقایی از جهان پس از مرگ ارائه داد.

داستان و تحلیل:
میگل، پسری که عاشق موسیقی است اما خانواده‌اش موسیقی را ممنوع کرده‌اند، به صورت اتفاقی وارد سرزمین مردگان می‌شود و باید اجدادش را پیدا کند.
مفهوم مرکزی کوکو «فراموشی» است. فیلم می‌گوید مرگ واقعی زمانی رخ نمی‌دهد که قلب از تپش می‌ایستد، بلکه زمانی است که آخرین نفر در دنیای زنده‌ها شما را فراموش کند. پایان‌بندی این فیلم با آهنگ “Remember Me” یکی از احساسی‌ترین لحظات تاریخ انیمیشن است.

۹. بالا (Up)؛ ماجراجویی سن و سال نمی‌شناسد

• سال انتشار: ۲۰۰۹

• کارگردان: پیت داکتر

• استودیو: پیکسار

۱۰ دقیقه ابتدایی انیمیشن «Up» که زندگی مشترک کارل و الی را از کودکی تا پیری و مرگ نشان می‌دهد، به اندازه‌ی تمام فیلم‌های عاشقانه تاریخ سینما وزن دارد.

داستان و تحلیل:
کارل فردریکسن، پیرمردی که همسرش را از دست داده، تصمیم می‌گیرد به وعده‌اش عمل کند و خانه‌اش را با هزاران بادکنک به پرواز درآورد تا به آبشار بهشت در آمریکای جنوبی برسد.
این فیلم تضاد زیبایی بین یک پیرمرد بداخلاق و یک پسربچه پیشاهنگ پرانرژی (راسل) ایجاد می‌کند. پیام فیلم ساده اما عمیق است: زندگی همان ماجراجویی‌هایی است که در حین برنامه‌ریزی برای کارهای بزرگ، برایمان اتفاق می‌افتد.

۱۰. روح (Soul)؛ چرا زنده‌ایم؟

• سال انتشار: ۲۰۲۰

• کارگردان: پیت داکتر

• استودیو: پیکسار

پیکسار با ساخت «Soul» رسماً اعلام کرد که انیمیشن فقط برای بچه‌ها نیست. این اثر عمیق‌ترین سوالات فلسفی بشر را هدف قرار داده است.

داستان و تحلیل:
جو گاردنر، معلم موسیقی که آرزوی نواختن جاز حرفه‌ای را دارد، درست در روزی که شانس به او رو می‌کند، می‌میرد (یا به کما می‌رود). روح او وارد دنیای “پیش از تولد” می‌شود.
فیلم این باور غلط را به چالش می‌کشد که “هدف زندگی رسیدن به یک آرزوی بزرگ است”. در عوض، به ما یادآوری می‌کند که زندگی یعنی لذت بردن از طعم پیتزا، حس کردن نسیم پاییزی و تماشای چرخش یک برگ. موسیقی جاز در این فیلم نه فقط صدا، بلکه بخشی از شخصیت‌پردازی است.

مطالب مشابه: بهترین انیمیشن ها برای بزرگسالان: راهنمای تماشای آثار برتر

جمع‌بندی: دنیای خیال را به خانه بیاورید

مرور لیست بهترین انیمیشن های دنیا نشان می‌دهد که این آثار فراتر از سرگرمی هستند؛ آن‌ها معلم‌های خاموش ما بوده‌اند که دوستی، شجاعت، عشق و حتی سوگواری را به ما آموختند. هر کدام از این فیلم‌ها پتانسیل این را دارند که بارها دیده شوند و هر بار نکته‌ای جدید از آن‌ها کشف شود.

اگر شما هم مثل ما در چیز پیز شیفته‌ی این دنیاهای رنگارنگ هستید، فراموش نکنید که می‌توانید بخشی از این جادو را به دنیای واقعی بیاورید. ما در فروشگاه چیز پیز مجموعه‌ای از فیگورها، پوسترها، ماگ‌ها و لوازم جانبی با طرح شخصیت‌های محبوب انیمیشنی (از وودی و باز لایت‌یر گرفته تا مینیون‌ها و کاراکترهای انیمه) را برای شما گردآوری کرده‌ایم.

به نظر شما کدام شاهکار در این لیست غایب بود؟ «دیو و دلبر»؟ «شرک»؟ یا شاید «چگونه اژدهای خود را تربیت کنیم»؟ در کامنت‌ها برایمان بنویسید!

منابع

editorial.rottentomatoes.com