آنلاین، همه جا، همیشه

جام جهانی 2034 کجاست؟جام جهانی فوتبال بزرگترین رویداد ملی تیمی در ورزش فوتبال است که هر چهار سال یکبار توسط فیفا برگزار می‌شود و با حضور تیم‌های ملی از سراسر دنیا، هم جنبهٔ ورزشی دارد و هم فرهنگی، اقتصادی و سیاسی. انتخاب میزبان این مسابقات موضوعی حساس است، به دلایل زیر:

• زیرساخت‌ها و میزبانی فنی (ورزشگاه‌ها، حمل‌ونقل، سکونت، امنیت و غیره).
• تأثیرات اقتصادی، گردشگری و تبلیغی برای کشور میزبان.
• مسائل اجتماعی، سیاسی و حقوق بشری که معمولاً در کنار توجه جهانی قرار می‌گیرند.

در دسامبر ۲۰۲۴، کشور عربستان سعودی رسماً به عنوان میزبان جام جهانی فوتبال ۲۰۳۴ انتخاب شد. (Wikipedia)

چرا عربستان سعودی میزبان شد؟

روند انتخاب

• فیفا اعلام کرد که رقابت برای میزبانی ۲۰۳۴ فقط در منطقهٔ آسیا یا اقیانوسیه امکان‌پذیر است. (Wikipedia)
• کشورهای رقیب مانند استرالیا و اندونزی نیز امکان ارائه پیشنهاد داشتند، اما نهایتاً رقیبی جدی باقی نماند و عربستان تنها متقاضی شد. (ESPN.com)
• در تاریخ ۱۱ دسامبر ۲۰۲۴، در کنگره ویژه فیفا، میزبانی عربستان سعودی به رأی گذاشته و به تصویب رسید. (Inside FIFA)

اهداف میزبان

جام جهانی 2034 کجاست؟جام جهانی فوتبال بزرگترین رویداد ملی تیمی در ورزش فوتبال است که هر چهار سال یکبار توسط فیفا برگزار می‌شود. جام جهانی 2034 عربستان سعودی این میزبانی را بخشی از برنامهٔ اقتصادی و اجتماعی بزرگ به نام “Vision 2030” می‌داند. این طرح شامل تلاش برای تنوع اقتصادی، توسعه گردشگری، افزایش سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و همچنین تقویت تصویر بین‌المللی کشور است. (Al Jazeera)

ویژگی‌ها و امکانات میزبان

شهرها و ورزشگاه‌ها

• مسابقات قرار است در ۵ شهر اصلی برگزار شوند: ریاض (Riyadh), جده (Jeddah), الخُبر (Al Khobar), ابهَا (Abha), و نیوم (NEOM). (saudi2034.com.sa)
• در مجموع ۱۵ ورزشگاه برای برگزاری مسابقات در نظر گرفته شده است. (Wikipedia)
• برخی ورزشگاه‌ها جدید هستند یا در دست ساخت‌اند؛ مثلاً:
  • ورزشگاهِ “New Murabba” در ریاض با ظرفیت حدود 46,010 نفر. (Wikipedia)
  • ROSHN Stadium نیز در ریاض، ظرفیت ~46,000 نفر و ساخت آن پیش‌بینی شده است. (Wikipedia)
  • Aramco Stadium در الخُبر، با ظرفیت حدود 46,096 نفر. (Wikipedia)
  • ورزشگاه بزرگ King Salman International Stadium در ریاض نیز برای مراسم افتتاحیه و اختتامیه در نظر گرفته شده است. (Wikipedia)

چالش‌ها و زمان برگزاری

• به دلیل گرمای زیاد در فصل تابستان در بخش‌های عمدهٔ عربستان، احتمالاً مسابقات در فصلی غیر از تابستان برگزار شود، به ویژه زمستان شمالی همچون مورد قطر ۲۰۲۲. (Al Jazeera)
• زیرساخت‌ها علاوه بر ورزشگاه، شامل امکانات حمل‌ونقل، هتل‌ها، فرودگاه‌ها، تأسیسات اقامتی، امنیت و خدمات گردشگری نیز باید تقویت شوند. (saudi2034.com.sa)

میراث و اثرات اقتصادی – اجتماعی

• عربستان قصد دارد که این تورنمنت را نه فقط به عنوان رویدادی ورزشی، بلکه به عنوان نقطهٔ عطفی در روند مدرن‌سازی کشور و تنوع اقتصادی بداند. (wca34.gov.sa)
• آثار مثبت گردشگری، تبلیغات بین‌المللی، جذب سرمایه و توسعه زیرساختی می‌تواند برای چند دهه آینده دوام داشته باشد.
• در کنار این‌ها، منتقدان نگرانی‌هایی دارند (که بعداً توضیح می‌دهم) دربارهٔ وضعیت حقوق بشر، شرایط کارگرانِ مهاجر، آزادی‌های اجتماعی، شفافیت در فرایند انتخاب میزبان و تأثیرات زیست‌محیطی. (Al Jazeera)

نقدها و مسائل بحث‌برانگیز

هرچند انتخاب عربستان سعودی به عنوان میزبان فرصت‌هایی دارد، اما موارد انتقاد نیز زیاد است:

1. حقوق بشر و کارگران مهاجر
   • سازمان‌های حقوق بشری نسبت به وضعیت کارگران مهاجر شاغل در پروژه‌های بزرگ ساخت‌وساز هشدار داده‌اند. (Al Jazeera)
   • همچنین محدودیت‌هایی در آزادی بیان، حقوق زنان، و حقوق اقلیت‌ها وجود دارد که ممکن است در زیر ذره‌بین قرار بگیرند. (Al Jazeera)
2. رقابت و شفافیت در فرآیند انتخاب
   • از آنجا که عربستان تنها کاندیدا بود، بعضی منتقدان می‌گویند که فرآیند انتخاب توأم با شفافیت کامل نبود. (ESPN.com)
   • برخی کشورها به این مسأله اعتراض کرده‌اند که وقت کافی برای ارائه پیشنهاد داده نشد یا شرایط برای رقابت عادلانه محدود بوده است. (Al Jazeera)
3. آب‌وهوا و زمان برگزاری
   • گرمای شدید تابستان عربستان موضوعی جدی است، چه برای بازیکنان و چه برای تماشاگران. احتمال جابه‌جایی زمان مسابقات به فصل خنک‌تر (پاییز یا زمستان) مطرح است. (Al Jazeera)
   • مدیریت تهویه مطبوع در ورزشگاه‌ها، امکانات خنک‌سازی برای تماشاگران، حمل‌ونقل و اقامت باید به دقت برنامه‌ریزی شود.
4. پایداری محیطی
   • ساخت ورزشگاه‌ها و زیرساخت‌ها می‌تواند فشار زیادی بر محیط‌ زیست وارد کند (مصرف انرژی، استفاده از منابع، تأثیر بر اکوسیستم محلی).
   • عربستان گفته که می‌خواهد با تأکید بر پایداری، تأثیرات منفی را به حداقل برساند. (wca34.gov.sa)

اهمیت و پیامدها برای منطقه و جهان

• این میزبانی برای منطقه خاورمیانه بار دیگر تأکیدی است بر حضور و نقش فعال منطقه در ورزش جهانی. پس از قطر در ۲۰۲۲، عربستان بار دیگر میزبان خواهد بود. (Al Jazeera)
• از نظر تاریخی، این اولین دورهٔ جام جهانی با ۴۸ تیم است که به طور کامل در یک کشور برگزار می‌شود. (Wikipedia)
• فرصتی برای پیشرفت زیرساختی، آموزش، ایجاد شغل‌های جدید در حوزه گردشگری، خدمات، ساخت وساز، حمل‌ونقل و فعالیت‌های مرتبط.
• تأثیری بر تصویر بین‌المللی سعودی خواهد داشت؛ چه به جهت فرصت‌ها و دستاوردها و چه به جهت نظارت و انتقادهای جهانی.

نتیجه‌گیری

جام جهانی 2034 کجاست؟جام جهانی فوتبال بزرگترین رویداد ملی تیمی در ورزش فوتبال است که هر چهار سال یکبار توسط فیفا برگزار می‌شود. میزبانی جام جهانی ۲۰۳۴ برای عربستان سعودی یک پروژه بلندپروازانه است که ترکیبی از فرصت و چالش را با خود به همراه دارد. اگر بتواند زیرساخت‌ها را به موقع آماده کند، شرایط اقلیمی و انسانی را به استانداردهای بین‌المللی برساند و نگرانی‌های حقوق بشری و پایداری را مدیریت کند، این رویداد می‌تواند نقطه عطفی برای کشور باشد.

به نظر می‌رسد انتخاب عربستان نه فقط به دلایل ورزشی، بلکه در چارچوب استراتژی توسعه ملی و تصویر جهانی است. اما موفقیت نهایی بستگی دارد به نحوهٔ اجرا، تعامل با جامعهٔ جهانی، شفافیت و احترام به تعهدات بین‌المللی.